Monitoring komunikacji w internecie

Tegoroczne kryzysy internetowe, które dotknęły takie renomowane marki i instytucje jak mBank czy Allegro.pl, pokazują, że informacje w internecie rozpowszechniają się błyskawicznie. Wystarczy zaledwie jedna informacja na specjalistycznym portalu, jak Hacking.pl, aby podchwycili ją dziennikarze z najbardziej opiniotwórczych i najczęściej oglądanych portali. Dlatego coraz bardziej na znaczeniu zyskuje bieżący i ciągły monitoring tego medium.

Monitoring internetu może być prowadzony własnymi siłami, lub też zlecony wyspecjalizowanej firmie monitorującej media. Przy monitoringu internetu własnymi siłami wykorzystuje się takie narzędzia jak wyszukiwarki Internetu, wyszukiwarki wiadomości, agregatory wiadomości/czytniki RSS.

Wyszukiwarki internetu

Najpowszechniej dostępnym narzędziem monitorowania internetu jest wyszukiwarka (np. Google, OnetSzukaj/Morfeo, WP/NetSprint.pl – które zwracają najwięcej wyników wyszukiwania w języku polskim). Jednak artykuł, wpis, czy post ma szansę na pojawienie się w wynikach wyszukiwania dopiero po około 24 godzinach od jego zamieszczenia. To, czy znajdzie się na pierwszej stronie wyszukiwania, zależy głównie od popularności strony na której się ukazał – wyszukiwarka zwraca wyniki w kolejności zgodnej ze swoim algorytmem wyszukiwania, który w znacznej mierze kieruje się popularnością stron.

Wyszukiwarki i agregatory wiadomości

Innymi powszechnie dostępnymi narzędziami są wyszukiwarki wiadomości. Mogą one funkcjonować jako odrębne serwisy – na przykład pierwsza polska wyszukiwarka wiadomości, Donosiciel, uruchomiona przez NetSprint.pl – lub też jako funkcjonalność w większych portalach internetowych (na przykład Gazeta.pl, WP.pl czy IDG.pl). Wyszukiwarka wiadomości nie wymaga instalowania żadnej aplikacji, korzysta się z niej podobnie jak w przypadku wyszukiwarki tradycyjnej, jednak posiada bardziej zaawansowane funkcje – informowanie o nowych wiadomościach na interesujący nas temat za pomocą wiadomości e-mail czy za pomocą kanału RSS, możliwość przeszukiwania wiadomości w określonym przedziale czasowym lub też pod kątem ich zgodności ze słowem kluczowym.

Agregatory (czytniki) RSS

Kolejnymi narzędziami ułatwiającymi przeszukiwanie Internetu są agregatory (czytniki) RSS, na przykład Cafe News, BREInfo, intraVnews, NewsFeed, Paseczek, RSS Bandit, RSS Reader, RssSpeed czy Wiadomek. Agregator (czytnik) RSS to oprogramowanie, które wymaga instalacji w systemie operacyjnym oraz konfiguracji jego funkcjonalności. Najbardziej kłopotliwą funkcjonalnością czytnika RSS jest dodawanie nowych kanałów informacyjnych - monitorujemy bowiem tylko te serwisy i blogi, o których istnieniu wiemy. Kolejnym warunkiem jest umieszczenie kanału RSS przez właściciela danej strony - czytnik nie zadziała w przypadku strony nieposiadającej kanału. Jest to standardem w przypadku nowo powstałych stron, jednak wiele serwisów sprzed nastania ery Web 2.0 nie posiada jeszcze takich kanałów.

Wyszukiwarki blogów

Przeglądanie treści zamieszczonych na blogach jest możliwe z kolei dzięki wyszukiwarkom blogów. Najbardziej znane wyszukiwarki zagraniczne to serwis BlogPulse.com i Technorati.com, z kolei w Polsce popularność zdobyły BlogFrog oraz 10przykazan.com. Wyszukiwarki blogów pozwalają monitorować aktywność blogerów mierzoną częstotliwością publikowania wpisów, popularność słów i fraz, zasięg blogów mierzony ich oglądalnością, cytowaniem, ilością komentarzy, a wszystko to przedstawiają w prosty i przystępny sposób. Mają możliwość prezentowania wyników w formie przejrzystych graficznych wykresów lub wyników dla kilku haseł (na przykład nazw dwóch amerykańskich partii). Ich wadą jest ograniczenie wyników tylko do najnowszych wpisów, co sprawia, żę pomijane są wpisy starsze odnoszące się do danego tematu. Niektóre wyszukiwarki blogów wymagają rejestracji przez internautę swojego bloga w danym serwisie i umieszczenia logo serwisu w kodzie źródłowym bloga, co ogranicza obszar wyszukiwania do wyłącznie zarejestrowanych blogów.

Systemy monitorowania komunikacji w internecie

W porównaniu do wcześniej wymienionych rozwiązań systemy monitorowania komunikacji w internecie są najbardziej zaawansowane. Nie wymagają instalacji – są obsługiwane przez panel administracyjny, do którego logują się użytkownicy. Użytkowanie systemów jest zbliżone do obsługi wyszukiwarek wiadomości, jednak w przeciwieństwie do nich możliwa jest zaawansowana analiza informacji, takich jak: trend popularności, jakość przekazów informacyjnych, aktywność wydawców w danej dziedzinie lub temacie czy analizy porównawcze powyższych danych. Posiadają również opcje zarządzania informacją – archiwizowania wybranych informacji w wybranym przez użytkownika formacie, newsfeed – możliwość publikowania linków do wybranych tekstów na stronie WWW użytkownika, powiadomienia e-mailowe, RSS czy na komórkę, wyszukiwanie kontekstowe. Pod tym względem systemy monitorowania komunikacji internetowej zbliżone są do usług firm oferujących monitoring mediów tradycyjnych.

Niektóre z systemów specjalizują się w monitorowaniu określonej branży. Przykładem może być usługa GPW Watcher, wprowadzona przez Media Explorer - w założeniach twórców miała być systemem monitoringu spółek giełdowych, które potrzebują szybkiego dostępu do informacji”.

Najbardziej znane na świecie tego typu systemy monitorowania internetu to CyberWatcher oraz E-watch. W Polsce pierwszym tego typu rozwiązaniem był system NewsPoint oferowany przez NetSprint.pl, firmę wyspecjalizowaną w monitoringu internetu. Tego typu usługi świadczone są także przez największe firmy monitorujące media: Press-Service (autorskie rozwiązanie NetPatrol), Instytut Monitorowania Mediów, ePrasa.com, Newton (w zakresie internetu współpracujący z NewsPoint), Media Explorer (przejęty w połowie roku 2007 przez Press-Service) i PanMedia oraz szereg licznych mniejszych podmiotów.

Pod względem liczby monitorowanych serwisów największym dostawcą tego typu usług jest NewsPoint, monitorujący obecnie 1300 serwisów polskojęzycznych i ponad 650 zagranicznych źródeł. Jako jedyna firma na polskim rynku oferuje swoim klientom platformę pozwalającą przeszukiwać, generować i zarzadzać pozyskaną informacją tuż po opublikowaniu jej w internecie. Klient płaci stały, miesięczny abonament otrzymując usługę monitoringu internetu po nieograniczonej ilości słów kluczowych.,

Zaraz za NewsPointem plasują się Press-Service z rozwiązaniem NetPatrol (1000 serwisów) oraz Instytut Monitorowania Mediów (715 serwisów). Firmy te oferują wyszukiwanie płatne od konkretnych haseł, udostępniając swoim klientom poprzez swoje platformy efekt końcowy wyszukiwania – pojedyncze wycinki. Klienci tych firm nie mają natomiast możliwości przeszukiwania zasobów internetu w czasie rzeczywistym. Ich atutem jest z kolei możliwość przeszukiwania dużej liczby mediów tradycyjnych, z racji tego, że firmy te pierwotnie specjalizowały się w ich monitoringu, natomiast w miarę rozwoju internetu dokonały poszerzenia tej oferty.

Jak wynika z raportu dr Moniki Kaczmarek-Śliwińskiej, na temat monitoringu internetu, przygotowanego na podstawie badań przeprowadzonych na początku 2006 r., zakres usług oferowanych przez firmy monitoringowe jest bardzo szeroki i obejmuje monitoring informacji z portali, wortali, stron tematycznych, serwisów informacyjnych oraz serwisów internetowych gazet i czasopism. Nie wszystkie firmy oferowały natomiast monitoring serwisów internetowych stacji radiowych czy też stacji telewizyjnych (odpowiednio 91,67 i 83,33). Połowa badanych prowadziła również monitoring list i grup dyskusyjnych, forów oraz czatów, a co trzecia firma – blogi.

Spodziewane trendy

Ze względu na spodziewany wzrost liczby internautów, a co za tym idzie – liczby serwisów internetowych czy też treści tworzonych samodzielnie przez użytkowników, w najbliższych latach spodziewany jest znaczny wzrost znaczenia tych usług. Z badań dr Moniki Kaczmarek-Śliwińskiej wynika, że chociaż dla klientów najważniejszy był monitoring prasy (jako taki wskazało go 70%), na znaczeniu zyskuje monitoring internetu (przewidywany wzrost zainteresowania do 70%). Potwierdza to widoczna w ciągu ostatnich dwóch lat zmiana struktury raportów z publikacjami z mediów – wcześniej wyższe liczebności osiągały publikacje prasowe, następnie te proporcje zrównały się, by w końcu liczba publikacji w internecie zaczęła przewyższać liczbę publikacji prasowych. Odzwierciedla to zmiany na rynku prasowym, gdzie rozbudowuje się redakcje internetowe i zawartość odpowiednika online danego tytułu kosztem wersji papierowej.

Kolejnym trendem jest wprowadzanie na rynek zaawansowanych technologicznie rozwiązań monitorujących treści tworzone przez użytkowników (User Generated Content, UGC), takie jak blogi, fora internetowe, serwisy do zamieszczania plików wideo, muzycznych, czy też zdjęć. Towarzyszyła im będzie edukacja rynku co do potrzeby monitorowania tych treści – z badań dr Kaczmarek-Śliwińskiej wynikało, że tyle samo jest zwolenników co przeciwników monitorowania tego rodzaju treści. Z kolei tendencją widoczną już na rynku amerykańskim jest tworzenie rozwiązań, integrujących w swoim obrębie różne rodzaje informacji zamieszczonych w internecie (np. danych z monitoringu mediów, statystyk oglądalności strony firmowej) z danymi z systemu CRM i danymi z badań wizerunku przedsiębiorstwa – jak na przykład rozwiązanie DIY Dashboard – co pozwala na uzyskanie pełniejszej informacji o efektach działań PR, nie tylko tych natychmiastowych, lecz również tych odłożonych w czasie.

Anna Miotk, kierownik projektu NewsPoint, NetSprint.pl